Leki zobojętniające przyjmowane regularnie neutralizują kwas w przełyku i żołądku, znosząc typowe dolegliwości. Jednak u większości osób poprawa jest tylko częściowa i krótkotrwała. Natomiast długofalowe stosowanie środków zobojętniających powoduje powstawanie objawów ubocznych, takich jak: biegunka, zaburzenia w gospodarce wapniowej oraz kumulowanie w organizmie magnezu.

H2-blokery to metoda leczenia choroby refluksowej, która zmniejsza jej objawy poprzez zmniejszenie ilość kwasu solnego powracającego do przełyku. Tym samym pomaga ona w gojeniu zapalenia przełyku. Jednak skuteczność tych leków jest ograniczona. Co prawda objawy choroby udaje się zlikwidować nawet u połowy chorych, jednak zabezpieczenie przed nawrotami można osiągnąć tylko u ok. 25% leczonych tą metodą.

Jeśli chodzi o leki prokinetyczne działają one na zasadzie zwiększania napięcie zwieracza dolnego przełyku, zapobiegając w ten sposób cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Osiągają one skuteczność podobną do H2-blokerów, ale leki te mogą powodować występowanie niebezpiecznych, w niektórych przypadkach prowadzących do śmierci interakcji lekowych. Aktualnie wycofywane są z użycia.

Inhibitory pompy protonowej, np. pantoprazol, szybciej i skuteczniej od H2-blokerów leczą zapalenie przełyku wywołane refluksem i na chwilę obecną są najskuteczniejszymi lekami w terapii choroby refluksowej. Terapia trwa zazwyczaj od 6 do 8 tygodni i jest bardzo skuteczna. Przy jej udziale można wyleczyć od 75% do 100% chorych. Inhibitor pompy protonowej jest również najlepszą opcją terapeutyczną w długotrwałym leczeniu podtrzymującym. Dowiedziono, że takie leczenie może powstrzymywać nawrót choroby i dolegliwości nawet przez 5 lat. Spośród dostępnych obecnie inhibitorów pompy protonowej, pantoprazol jest najbezpieczniejszym z powodu dobrej tolerancji i minimalnego ryzyka interakcji lękowych

Jeśli zawiodą wszystkie wspomniane wyżej metody pozostaje leczenie chirurgiczne. W jego trakcie lekarz podczas zabiegu naprawia naturalną barierę pomiędzy żołądkiem i przełykiem czyli zwieracz dolny przełyku.

Palenie dużej ilości papierosów i nadużywanie alkoholu oraz wszelkiego rodzaju napięcie nerwowe, wyczerpanie psychiczne i ogólne zmęczenie może nasilić zgagę, która jest podstawowym objawem choroby refluksowej. Dodatkowo palenie tytoniu osłabia napięcie zwieracza przełyku i zwiększa cofanie się treści żołądkowej do przełyku;

Zgaga ma charakter przewlekły, może utrzymywać się nawet przez cały tydzień, wówczas przełyk jest ciągle drażniony przez cofający się z żołądka kwas solny, co może doprowadzić do zapalenia lub zwężenia przełyku, wrzodu lub nawet raka żołądka;

Jeżeli zgaga nasila się pod wpływem wysiłku, może to być choroba serca,

Utrzymywanie wagi ciała w rozsądnych granicach i unikanie wszystkiego co sprzyja cofaniu się treści żołądkowej do przełyku,

Zrównoważone okresy wypoczynku i aktywności fizycznej oraz zmniejszenie stresu

Po jedzeniu należy kłaść się na lewym boku gdyż w tej pozycji żołądek znajduje się poniżej przełyku

Odbijaniu i cofaniu się treści żołądka do przełyku można starać się zapobiec poprzez regularne i umiarkowane odżywianie;

Zrezygnowanie z picia piwa, soku pomarańczowego, kawy oraz nieprzeciążanie żołądka ciężkostrawnymi obiadami

W przypadku wystąpienia objawów refluksu warto wypić niewielką ilość płynów tzw. obojętnych czyli woda, mleko, zioła pomagające w trawieniu takie jak napar z dziurawca;

Pochylona pozycja ciała sprzyja cofaniu się pokarmu do przełyku dlatego warto unikać prac związanych z częstym lub długotrwałym schylaniem się;

Spanie z uniesionymi o kilkanaście centymetrów głową i tułowiem u wielu chorych zmniejsza dolegliwości refluksowe. Uniesienie wezgłowia łóżka o kilkanaście centymetrów może zapobiec cofaniu się zawartości żołądka do przełyku podczas snu.

Chorzy powinni unikać świeżego pieczywa, tłustego mięsa i wędlin, serów wszelkiego typu, warzyw kapustnych, cebuli, czosnku, pora, papryki, ogórków, rzodkwi, rzepy, rabarbaru, kalarepy, szczawiu, słodyczy w tym czekolady. Nie powinni pić soków cytrusowych i pomidorowych.

Zrezygnować z alkoholu i palenia papierosów. Potraw nie przyprawiać ostrymi dodatkami jak chilli, curry czy pieprz.

Dozwolone są natomiast wszelkie posiłki gotowane lub przygotowywane na parze czy w folii, ale przyprawione delikatnie. Chorzy również mogą sięgać po ziemniaki gotowane, najlepiej w postaci puree, po mleko, jogurty, kefiry, maślanki, ale z małą ilością tłuszczu. Mogą pić kawę zbożową z mlekiem, jeść chude gatunki mięsa takie jak: cielęcina, schab, królik, indyk, również wołowina, ale w małych ilościach. Z warzyw najlepiej wybierać marchew, buraki, ziemniaki, kalafior, szpinak.

Owoce tylko bez skórki i pestek, najlepiej w postaci gotowanych przecierów. Pieczywo czerstwe, razowe, ale może być tez jasne, ważne by nie było świeże. Jeśli chodzi o słodycze to dozwolone są małe porcje ciasta drożdżowego lub biszkoptowego. Do picia najlepiej niegazowane wody mineralne, herbaty ziołowe z wyjątkiem herbaty z mięty pieprzowej.

Posiłki powinno zjadać się 5-6 razy dziennie, w małych ilościach, aby zapobiec nadmiernemu wypełnieniu żołądka. Ostatni posiłek warto spożyć na kilka godzin przed snem, aby żołądek mógł chociaż część spożytego pokarmu zdążyć przesunąć do jelit.

Przy refluksie może również wystąpić krwawienie z przełyku pod postacią krwistych lub fusowatych wymiotów. Jest to jednak rzadki objaw choroby i może oznaczać duże nasilenie zapalenia przełyku lub obecność innej choroby, w tym nowotworowej. Do innych nietypowych objawów można zaliczyć symptomy płucne. Zarzucana do przełyku treść żołądkowa może dostawać się do krtani i oskrzeli w wyniku czego może rozwijać się astma oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, przewlekły kaszel i nawracające zapalenia płuc. Ponadto zapalenie dziąseł i uszkodzenie szkliwa zębów, które są spowodowane zetknięciem z kwaśną treścią zarzucaną do ust. Może też wystąpić uszkodzenie krtani i gardła objawiające się chrypką, zapaleniem krtani, suchym zapaleniem gardła lub uczuciem zatykania w gardle.

Częstym symptomem pojawiającej się choroby refluksowej jest również zwracanie lub potocznie mówiąc odbijanie, które spowodowane jest zarzucaniem treści żołądkowej. Pozostawia ono w ustach najczęściej uczucie goryczy lub kwasu. Również bolesne połykanie, może być spowodowane nieprawidłową perystaltyką przełyku, stanem zapalnym lub zwężeniem przełyku. Mogące się pojawić nudności i wymioty również mogą wskazywać na chorobą refluksową.

Najważniejszych z nich to:

• ból podczas połykaniu lub trudności w połykaniu,
  
• odbijanie,
  
• cuchnący oddech,
  
• uczucie suchości w gardle i ustach,
  
• uczucie pieczenia w gardle i przełyku tzw. zgaga,
  
• ponadto uczucie obecności ciała obcego w gardle.

Chorzy też zgłaszają częste pochrząkiwanie, uczucie ściskania w gardle, nadmierne odksztuszanie, zachłystywanie się, chrypka i załamywanie się głosu, obłożony język, nocne ataki kaszlu. U niektórych występuje nawet odruchowy skurcz mięśni krtani. Mogą się również pojawić dolegliwości ze strony trąbek słuchowych jak i ból ucha.

Przyczyny choroby refluksowej

Obraz endoskopowy zwężenia przełyku blisko jego połączenia z żołądkiem. (źródło: wikipedia)

Innych przyczyn choroby można upatrywać również w zaburzeniach pracy zastawki mięśniowej, która łączy przełyk z żołądkiem. Prawidłowo funkcjonująca zastawka rozluźnia się i przepuszcza pokarm do żołądka, a później kurczy się i nie pozwala na cofanie się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Pomaga jej w tym mięsień zwany zwieraczem dolnym przełyku. Jeśli zastawka mięśniowa nie pracuje właściwie to kwaśna treść pochodząca z żołądka cofa się do przełyku, powodując tym samym podrażnienie i uszkodzenie błony śluzowej, która go pokrywa. Wtedy właśnie mówimy o chorobie refluksowej lub refluksie żołądkowo- przełykowym.

Chorobę również wywołać mogą przedostające się części treści żołądka nad przeponę, do klatki piersiowej przez otwór znajdujący się w przeponie. To prowadzi do gorszej pracy dolnego zwieracza przełyku i powoduje, że sam przełyk nie opróżnia się właściwie. Również niedobór wydzielania śliny może przyczynić się do pojawienia objawów typowych dla choroby refluksowej. Ślina bowiem działa silnie zobojętniająco na kwaśną treść żołądkową. Kiedy mamy jej niedobór środowisko jest zbytnio zakwaszone.

Inne czynniki mające wpływ na rozwój choroby refluksowej

Jest jeszcze mnóstwo innych dodatkowych czynników mających wpływ na rozwój tej choroby. Przede wszystkim leki stosowane u chorych z nadciśnieniem tętniczym i chorobą niedokrwienną serca, które zaburzają pracę dolnego zwieracza przełyku lub zwalniają jego oczyszczanie. Ponadto spożywanie tłustych lub smażonych potraw, picie mięty, jedzenie owoców cytrusowych, potraw pikantnych czy nawet jedzenie dużej ilości czekolady może prowadzić do obniżenia ciśnienie dolnego zwieracza przełyku, a ten do cofania się treści żołądkowej. Pojawieniu się refluksu sprzyja również palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, otyłość, ciąża. noszenie obcisłej odzieży oraz urazy klatki piersiowej.

Statystyka cierpiących na refluks

Średnio na chorobę refluksową cierpi około 4 do 7% osób dorosłych. Dotyka ona osób w każdym wieku bez względu na płeć. Częstość jej występowania zwiększa się w grupie osób powyżej 40 roku życia i kobiet w ciąży. Jednak choroba refluksowa dotyka również dzieci, a nawet może wystąpić u niemowlaków.